“Παγκοσμιοποίηση και Παιδεία στη Νέα Κοσμόπολη Ύβρις παρά Ευλογία; Προβληματισμοί για την Ελλάδα”

Τεύχος 1

“Παγκοσμιοποίηση και Παιδεία στη Νέα Κοσμόπολη Ύβρις παρά Ευλογία; Προβληματισμοί για την Ελλάδα”

Ανδρέας Μ. Καζαμίας

Σελίδες

Περίληψη

Στη μελέτη αυτή θα προσπαθήσουμε να υποστηρίξουμε τη θέση ότι ο νεόκοσμος της Παγκοσμιοποίησης που ξετυλίγεται μπροστά μας περικλείει ευκαιρίες αλλά και σοβαρούς κινδύνους. Για να συμμετάσχουν αποτελεσματικά στο διεθνή ανταγωνισμό που επιβάλλει η Παγκοσμιοποίηση, στην «αγοραία» παγκόσμια καπιταλιστική της μορφή, τα έθνη-κράτη, οι «Eθνοπόλεις», όπως τα αποκαλούμε, και η Ευρωπαϊκή Ένωση, καλούνται, αναγκάζονται μπορεί να πει κανείς, να προσαρμόσουν την παιδεία στις απαιτήσεις/ ανάγκες της νέας Kοσμόπολης με μια «αγοραία» και εργαλειακή/ ινστρουμενταλιστική εκπαίδευση και τεχνογνωσία. Υποστηρίζουμε ότι τέτοιου είδους εκπαίδευση μπορεί μεν να συμβάλει στην οικονομική ανάπτυξη, σε ένα «πλούσιο βίο», στο «ζην» και στην «κοινωνία της γνώσης», περικλείει όμως σοβαρούς κινδύνους, όπως:

α) Τον κίνδυνο της συρρίκνωσης και την υποβάθμιση της Δημόσιας Παιδείας προς όφελος της Ιδιωτικής Εκπαίδευσης και επομένως τη συρρίκνωση του δημόσιου χώρου και την ενίσχυση ενός «κτητικού ατομικισμού» και ατομοκεντρικού καταναλωτισμού.
β) Τον κίνδυνο της περαιτέρω «αποεπαγγελματοποίησης» και συρρίκνωσης της αυτονομίας καθώς και της μορφωτικής-παιδαγωγικής αποστολής του Εκπαιδευτικού.
γ) τον κίνδυνο της «θυσίας» της ΠΑΙΔΕΙΑΣ, με την ελληνική έννοια του όρου και ιδιαίτερα της «ανθρωπιστικής παιδείας» στο βωμό της ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ και ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ, και κατ’ επέκταση τη διάβρωση του εξανθρωπιστικού ρόλου του σχολείου, του Πανεπιστημίου και της γνώσης.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Άγγλος κοινωνιολόγος Stephen Ball “η προώθηση της παιδείας του ανθρώπου, του ουμανισμού (humanism) είναι ήσσονος σημασίας από την προώθηση της αποτελεσματικής εκπαίδευσης”. Ιδιαίτερα στο χώρο του Πανεπιστημίου, ο νεόκοσμος της παγκοσμιοποίησης δίνει μεγαλύτερη έμφαση στον εργαλειακό ορθολογισμό (instrumental rationality) και στην παραγωγικότητα (performativitiy) και θέτει σε κίνδυνο τον παραδοσιακό “λιμπεραλιστικό/ φιλελεύθερο ουμανιστικό κανόνα παιδείας”.

Στο δεύτερο και συντομότερο μέρος, θα αναφερθούμε στις προκλήσεις και τους προβληματισμούς για το Ελληνικό έθνος-κράτος, στην Ελληνική Εθνόπολη, που προκύπτουν ή θα προκύψουν από την αντιμετώπιση των προκλήσεων του νεόκοσμου της Παγκοσμιοποίησης. Οι αρνητικές και απάνθρωπες επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης επισημαίνονται και στα άλλα κείμενα πάνω σ΄ αυτό το θέμα που έχουν δει το φως της δημοσιότητας και στην Ελλάδα. Και σ’ αυτό το μέρος της μελέτης γίνεται αναφορά στον κίνδυνο της θυσίας της παιδείας, με την ευρύτερη έννοια του όρου, και ιδιαίτερα της “ανθρωπιστικής, ουμανιστικής παιδείας” στο βωμό της εκπαίδευσης/ κατάρτισης και έκκληση για τη διαμόρφωση και την προώθηση μιας νέας ανθρωπιστικής (νεοουμανιστικής) παιδείας όπως πριν χρόνια την είχε οραματισθεί ο νεοέλληνας εκπαιδευτικός-διανοητής Ευάγγελος Παπανούτσος.

Κατέβασε το άρθρο